The year was 1907, two passionate teachers and best friends were working in government middle school, Shri. Jeevanlal  Hariprasad Divan and Shri Balwantrai Parmodrai  Thakore. In same year Shri Jeevanlal Hariprasad Divan’s nephew Vajendra Pranlal Divan and Shri Balwantrai Parmodrai Thakore’s son Narendra Balwantrai Thakore went to government middle school for admission after passing 4th standard in Gujarati medium.  The school management denied admission to both the kids and both the teachers felt insulted. Hence they resigned from the school and decided to start their own school without taking any help from British government. They named the school “Proprietary School” as it was not a government granted school.

Maganbhai’s Haveli was the first premises of the school, but before school management could start their operations on the 1st January 1908 Haveli burnt to ashes. In just five days with management’s advice school started in Mascati Market on 6th January 1908 with 102 students on board. Within a month number of students went up to 262 and by the year end it reached more than 900. The building of Mascati Market was not big enough to accommodate all the students as the number of students kept increasing. Also being in the middle of a busy market area was inconvenient to run a school, so in 1913 school was shifted to Balintin’s Haveli.

British government passed Rolette Act in 1918 and the movement of non co-operation griped the nation. Shri Jeevanlal Divan and Shri Balwantrai Thakore (Ballubhai) also supported this movement. As per the instruction from Mahatma Gandhi they cancelled the school’s affiliation with Mumbai University and got it affiliated with Gujarat Vidyapeeth founded by Mahatma Gandhi. Gujarat Vidyapeeth was not recognized university so lot of students opted to leave the school. Both founders took advice of Sardar Vallabhbhai Patel and again took affiliation of Mumbai University.

In 1930 Mahatma Gandhi started Dandi Yaatra and both teachers supported it and went to jail. They thought may be due to their participation in freedom fight British Government can seize their property,  they founded a public trust naming “The Proprietary High School Trust” in 1931. They handed over the school to this trust. In a public meeting held by Mahatma Gandhi on the Sabarmati River front Shri Ballubhai had handed over trust deed to him. Since then trust is managing this school.

The number of students was increasing every day, Balentine’s Haveli was not having necessary play ground for students, both the founders decided to build a new school building in Kankaria area. This was non-developed, lonely area. Building a school here was a very courageous decision, in 1938 school shifted to the present Kankaria premises where it is still operational.

Shri Ballubhai Thakore passed away in 1939. Losing a lifelong friend was a big blow for Shri Jeevanlal Divan.  Shri Jeevanlal Divan had a paralytic attack due to this shock. School management asked a senior teacher Shri Thakorlal Shripatrai Thakore to manage the school.

In 1941 Ahmedabad was in the grip of communal violence and student coming from Ellisbridge area were facing huge difficulty to reach the school. To overcome this situation school management decided to start new school with the same name in Ellisbridge area. Shri Vikrambhai K. Desai an experienced teacher from Kankaria school was asked to manage this new school. Ellisbridge school was operational in 1942 at Shrimali Boarding near Mahalakshmi Society.  As time passed the number of students increased in this school also, and then the school was shifted in a rented house in Pritamnagar, and in 1953 shifted to current location of Divan Ballubhai Madhyamik Shala, opposite Sanskar Kendra.

Even after suffering from paralytic attack Shri Jeevanlal Divan continued to come to school till his death in 1952. In 1952 school trustees decided to change school’s name to :- Divan – Ballubhai Madhyamik Shala to keep memory of both its founders eternal. Management started primary section (with pre-primary) in both Kanakria and Paldi in 1966. In 2006 management started English medium primary and pre-primary in both Kankaria and Paldi schools and higher secondary in 2016.

Today all these school are known as Divan – Ballubhai School. More than 10,000 students are studying and more than 90,000 students have passed out from the schools. Educationists and experts have praised these schools as pioneers of educational institutes’. The schools have spacious buildings, huge play grounds, well equipped laboratories and modern educational aids, which many big schools are unable to provide. Our students are always among the top rankers of SSC and HSC exams.  Students also excelled in extracurricular activities like sports, music, art, elocution etc. All the schools are well known educational institutes not only in Ahmedabad but in Gujarat. Students have made their names in their respective fields nationally and internationally.

Our students have earned credibility for school and for themselves nationally and internationally, to name the few Shri.  I. I. Chundarigar – who was Pakistan’s law minister and later became Prime minister. Daughter of Sardar Vallabhbhai – Maniben Patel who was a freedom fighter; apart from Leelavatiben Munshi writers like Gyanpeeth awardee Umashankar Joshi, Bakul Tripathi, Madhusudan Parekh and Kumarpal Desai; Padmashree award winner Dr. Atulbhai Choksi; Commander of Navy’s Western command Utpalbhai Vora; NASA scientist Shri Upendra Desai; famous music composer Shri Avinash Vyas and leading medical professional Dr Gautam Bodiwala.

The educational legacy which was left behind by Shri Jeevanlal diwan and Ballubhai Thakore is carried forward with the same zeal and dedication, with an aim - to provide excellent education and all round development.

ઈ.સ. 1907માં સરકારી મિડલ સ્કૂલમાં બે શિક્ષકો, શ્રી જીવણલાલ હરિપ્રસાદ દીવાન અને શ્રી બળવંતરાય પરમોદારાય ઠાકોર, કાર્યરત હતા. એ વર્ષે શ્રી જીવણલાલ હરિપ્રસાદ દીવાનનાં ભત્રીજા વજેન્દ્ર પ્રાણલાલ દીવાન અને શ્રી બળવંતરાય પરમોદારાય ઠાકોરના પુત્ર નરેન્દ્ર બળવંતરાય ઠાકોર ગુજરાતી ચોથા ધોરણની પરીક્ષા પાસ કર્યા બાદ મિડલ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરવા માટે સરકારી મિડલ સ્કૂલમાં પ્રવેશ લેવા ગયા. તે સમયે શાળાના અધિકારીઓ તરફથી પ્રવેશને નકારવામાં આવતા આ બંને શિક્ષકોને તેમનું સ્વમાન ઘવાયા સમાન લાગ્યું. પરિણામે, તેઓએ શિક્ષક તરીકેની નોકરીમાંથી રાજીનામું આપીને, અંગ્રેજો પાસેથી કોઈ જ પ્રકારની મદદ લીધા વગર, પોતાની શાળા શરુ કરવાનું નક્કી કર્યું. અંગ્રેજો પાસેથી કોઈ જ પ્રકારની મદદ ન લેવાની હોવાથી શાળાને નામ આપ્યું: પ્રોપ્રાયટરી હાઈસ્કૂલ.

શાળાની શરૂઆત કરવાની હતી રાયપુરમાં આવેલી મગનભાઈની હવેલી ખાતે, પરંતુ શાળાનો વહીવટ વ્યવસ્થિત રીતે શરુ થાય તે પહેલા, પહેલી જાન્યુઆરી 1908ના દિવસે, હવેલીમાં આગ લાગતા, પાંચ જ દિવસના ટૂંકા સમયમાં મસ્કતી માર્કેટ ખાતે, વહીવટદારની ભલામણથી, 6ઠ્ઠી જાન્યુઆરી 1908ના રોજ 102 વિદ્યાર્થીઓ સાથે શાળાની શરૂઆત કરી. આ 102 વિદ્યાર્થીઓ, એક માસ જેટલા ટૂંકાગાળામાં, વધીને 262 થયા અને વર્ષ પૂરું થતાંમાં તો આ સંખ્યા 900નો આંકડો પાર કરી ગઈ. વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ઉત્તરોત્તર વધારો થતા મસ્કતી માર્કેટ વાળું મકાન નાનું પાડવા લાગ્યું ઉપરાંત માર્કેટની વચ્ચોવચ શાળા ચલાવવાનું અગવડભર્યું લાગતા 1913માં શાળા ત્રણ દરવાજા પાસે આવેલી બેલેન્ટાઈનની હવેલી ખાતે સ્થળાંતરિત કરવામાં આવી.

1918માં રોલેટ એક્ટ પસાર થતા, સમગ્ર દેશમાં અસહકારની ચળવળનું મોજું ફરી વળ્યું. શ્રી જીવણલાલ દીવાન અને શ્રી બળવંતરાય ઠાકોર (બલ્લુભાઈ) પણ આ ચળવળમાં જોડાયા. મહાત્મા ગાંધીના સૂચનોને અનુસરીને તેઓએ મુંબઈ યુનિવર્સીટી સાથેના તમામ સંબંધો કાપી નાખ્યા અને શાળાનું જોડાણ મહાત્મા ગાંધીએ સ્થાપેલી ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ સાથે કર્યું. પરંતુ તે સમયે ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ વૈધાનિક યુનિવર્સીટી ન હોવાથી શાળામાંથી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ઘટવા લાગી. પરિણામે બંને આચાર્યોએ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની સલાહ લઇને ફરીથી શાળાનું જોડાણ મુંબઈ યુનિવર્સીટી સાથે કર્યું.

1930માં મહાત્મા ગાંધીએ મીઠાનો સત્યાગ્રહ આદર્યો અને આ ચળવળમાં પણ બંને આચાર્યો જોડાયા, ઉપરાંત જેલમાં પણ ગયા. પોતાની મિલકત સરકાર જપ્ત કરી લેશે એવી આશંકાથી 1931માં શાળા પરના પોતાના માલિકી હકો બંને આચાર્યો એ ઉઠાવી લઈને આ તમામ હકો એક પબ્લિક ટ્રસ્ટ, ‘ધી પ્રોપ્રાયટરી હાઈસ્કૂલ ટ્રસ્ટ’ને હસ્તાંતરિત કર્યા. આ અગાઉ શ્રી બલ્લુભાઈએ સાબરમતી નદીના પટમાં મળેલી જાહેર સભામાં ગાંધીજીને ટ્રસ્ટ ડીડ સુપરત કર્યું હતું. ત્યારથી શાળાનો વહીવટ આ ટ્રસ્ટ જ કરે છે.

આ સમય દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં દિન-પ્રતિદિન સતત વધારો થતા, તેમ જ બેલેન્ટાઈનની હવેલી ખાતે શાળાના વિદ્યાર્થીઓને માટે અત્યંત જરૂરી એવું મેદાન ન હોવાને કારણે, બંને આચાર્યોએ ત્યારના સમયમાં અલ્પવિકસિત એવા કાંકરિયા વિસ્તારમાં, એકાંત વિસ્તારમાં શાળા ચલાવવી એ એક સાહસનું કામ હોવા છતાં, એક વિશાળ મેદાનમાં શાળાનું નવું મકાન બાંધવાનો નિર્ણય લીધો અને 1938માં કાંકરિયા વિસ્તારમાં જ્યાં હાલ શાળા છે તે જગ્યાએ શાળાનું સ્થળાંતર થયું.

1939માં શ્રી બલ્લુભાઈ ઠાકોરનું અવસાન થયું. અને પોતાના જીવનભરના સખાનો અચાનક દેહ વિલય એ શ્રી જીવણલાલ દીવાન માટે સહન ન કરી શકાય તેવો મોટો ફટકો હતો. આના પરિણામે શ્રી જીવણલાલ દીવાન ઉપર પક્ષાઘાતનો હુમલો થયો. શાળાના મેનેજમેન્ટે એક વરિષ્ઠ શિક્ષક શ્રી ઠાકોરલાલ શ્રીપતરાય ઠાકોરને શાળાના વહીવટમાં દેખરેખ રાખવા જણાવ્યું.

આ દરમિયાન 1941માં અમદાવાદમાં કોમી રમખાણો ફાટી નીકળ્યાં અને એલિસબ્રિજ વિસ્તારમાંથી આવતા શાળાના વિદ્યાર્થીઓને શાળામાં હાજરી આપવાની મુશ્કેલી પડવા માંડી. તેમની સુવિધા ખાતર મેનેજમેન્ટે એલિસબ્રિજ વિસ્તારમાં એ જ નામ હેઠળ નવી શાળા શરૂ કરવાનું નક્કી કર્યું. અને કાંકરિયાની શાળાના વરિષ્ઠ શિક્ષક શ્રી વિક્રમભાઈ કે. દેસાઈને આ શાળાનો હવાલો સોંપાયો. 1942ની સાલમાં એલિસબ્રિજ શાળાની શરૂઆત મહાલક્ષ્મી સોસાયટી નજીક આવેલી શ્રીમાળી બોર્ડીંગ ખાતે કરવામાં આવી. સમયાંતરે આ શાળા ખાતે પણ વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધતા શાળાને પહેલા પ્રિતમનગર ખાતે ભાડાના મકાનમાં અને ત્યારબાદ 1953માં હાલની, સંસ્કાર કેન્દ્ર ની સામે, જગ્યાએ સ્થળાંતર થયું.

પક્ષાઘાતના હુમલા બાદ પણ પોતાની નાજુક તબિયત હોવા છતાં શ્રી જીવણલાલ દીવાને 1952માં પોતાના મૃત્યુપર્યંત શાળામાં હાજરી આપવાનું ચાલુ રાખ્યું. બંને સ્થાપકોની સ્મૃતિ ચિરંજીવી રહે તે સારુ શાળાના ટ્રસ્ટીઓએ 1952માં જ શાળાનું નવું નામાભિધાન કર્યું : ‘દીવાન – બલ્લુભાઈ માધ્યમિક શાળા’. 1966માં મેનેજમેન્ટે કાંકરિયા અને પાલડી બંને સ્થળોએ પ્રાથમિક શાળાઓ (બાલમંદિર સહિત) શરૂ કરી. 2006માં મેનેજમેન્ટે કાંકરિયા અને પાલડી બંને સ્થળોએ ઈંગ્લીશ મીડીયમમાં પ્રાથમિક શિક્ષણની, બાળમંદિર થી, શરૂઆત કરી અને 2016માં ઈંગ્લીશ મીડીયમમાં માધ્યમિક શિક્ષણનો પાયો નાખવામાં આવ્યો.

આ બધી જ શાળાઓ આજે દીવાન બલ્લુભાઈ શાળાના નામે ઓળખાય છે અને તેમાં લગભગ 10000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે. અને 90,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરી ચૂક્યા છે. આ શાળાઓને કેળવણીકારો અને શિક્ષણવિદ્દો તરફથી પ્રશંસા સાંપડી રહી છે. આ શાળાઓ મોટા અલાયદા મકાનો, રમતગમતના વિશાળ મેદાનો, સુસજ્જ  પ્રયોગશાળાઓ અને અદ્યતન શૈક્ષણિક સાધનો ધરાવે છે, જે આજની બીજી અનેક શાળાઓ માટે એક દુર્લભ બાબત છે. એસ. એસ. સી. અને એચ. એસ. સી.ની જાહેર પરીક્ષાઓમાં સફળ વિદ્યાર્થીઓની યાદીમાં શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓ અચૂકપણે મોખરે રહે છે. શિક્ષણેતર પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે, રમતગમત, સંગીત, વકતૃત્વ સ્પર્ધા, ચિત્ર સ્પર્ધા વગેરેમાં પણ શાળાના વિદ્યાર્થીઓ ઊંચું સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે. બધી જ શાળાઓ માત્ર અમદાવાદમાં જ નહીં, બલ્કે, સમગ્ર ગુજરાતમાં નામાંકિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ તરીકે વિખ્યાત છે. શાળાઓના મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓએ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ પોતાની અમીટ છાપ ઉપસાવી છે.

શાળાના અનેક વિદ્યાર્થીઓએ ઘણાં વિવિધ ક્ષેત્રોમાં, દેશ – પરદેશમાં શાળાનું અને રાષ્ટ્રનું નામ રોશન કરેલ છે અને કરી રહ્યાં છે. જેમાં શ્રી આઈ. આઈ. ચુંદરીગર – જે પાકિસ્તાનના કાયદામંત્રી તેમજ પ્રધાનમંત્રી તરીકે હતા. સરદાર વલ્લભભાઈના સુપુત્રી મણીબેન પટેલ કે જેઓ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા; તેમજ લીલાવતીબેન મુન્શી, જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ પ્રાપ્ત કરનાર ઉમાશંકર જોષી, બકુલ ત્રિપાઠી, મધુસુદન પારેખ તથા કુમારપાળ દેસાઈ વગેરે સાહિત્યકારો; પદ્મશ્રી એવોર્ડ પ્રાપ્ત કરનાર કર્તા ડૉ. અતુલભાઈ ચોક્સી; નૌકાદળમાં વેસ્ટર્ન કમાન્ડ સંભાળતા કમાન્ડરના સ્થાન પર રહેલા ઉત્પલભાઈ વોરા; નાસાના વૈજ્ઞાનિક શ્રી ઉપેન્દ્ર દેસાઈ; અગ્રણી સંગીતકાર શ્રી અવિનાશ વ્યાસ તથા ઈંગ્લેંડમાં તબીબી ક્ષેત્રે મહત્વનું સ્થાન ધરાવતાં ડૉ.ગૌતમ બોડીવાલા વગેરે આ શાળાના વિદ્યાર્થીઓ રહી ચૂક્યા છે.

શ્રી જીવણલાલ દીવાન અને બલ્લુભાઈ ઠાકોરે પ્રસ્થાપિત કરેલા શૈક્ષણિક વિચારોનું વહન આજે પણ શ્રેષ્ઠ રીતે થઇ રહ્યું છે. પરિણામે આ સંસ્થાની શાળાઓમાં શિક્ષણની કોઈપણ પ્રકારની બદીને સ્થાન નથી અને બાળકનો સર્વાંગી વિકાસ થાય તેવી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓના આયોજન સાથે શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ પીરસાઈ રહ્યું છે.